“Ginmhilleadh: téarma maslaitheach”

Posted on Deireadh an tSamhraidh 15, 2013 le

19



Tuairim le ‘ancroiait‘ – foilsithe den chéad uair ar a blag féin – http://ancroiait.wordpress.com

 
Ginmhilleadh: mé a mhaslú, mé a mhaslú, mé a maxima mhaslú

Tá náire orm faoi mo theanga féin nuair a théim go dtí an bhfoclóir ag cuardú aistriúcháin ar ‘Abortion’ is níl tada ann ach ‘Ginmhilleadh.’ Níor chreid mé é nuair a chonaic mé é.

D’airigh mé ionsaithe ag an téarma, dúnmharú curtha i mo leith is mise ag dul ag scríobh faoi ‘Abortion’ mar cheart daonna. Bhí cumhacht fheargach na hEaglaise taobh thiar den téarma. Masla, masla, masla. Sin mar a bhuail an téarma ‘Ginmhilleadh’ mé.  Go láidir. Léim na litreacha ón leathanach ar Focal.ie agus chúisigh siad mé. Is ceangailte suas leis an masla sin, bhí náire.

460_0___30_0_0_0_0_0_wowmarching

Agóid ar son rogha i mBaile Átha Cliath

Ní fhéadfadh sé a bheith fíor, a cheap mé.  Cé a chum focal mar sin is cén fáth nach raibh téarma ar bith eile ann? Ag Focal.ie bíonn téarmaí nua-aoiseacha le fáil.

Céard sa diabhal a bhí an téarma seo ag déanamh ann? Ach, fan. Tá muid ag caint faoin teanga a tháinig chugainn ó na Bráithre Críostaithe is a leabhair gramadaí agus araile. Tá mé chomh cleachtaithe sin le teangachaí nua-aimseartha anois, ní le meon aigne a thagann díreach ón gCúistiúnacht Spáinneach, gur bhaineadh geit uafásach asam.

Is tá an téarma mícheart. Níl sa focal ‘Abort’ ach ‘Stopadh.’ Ach tá an téarma ‘Ginmhilleadh’ i bhfad, bhfad níos láidre is níos measa ná sin. Tá fearg agus déistin agus díbheirg na hEaglaise le sonrú ann.

Ní aistriúcháin atá sa téarma seo ach líomhain, breithiúnas agus lipéad damanta. Cuireann sé i gcuimhne na híomhánna a bhíonn ag na bunúsaithe is measa (lucht Iona agus a leitheidí): féatais clúdaithe le fuil á dtaispeáint acu le fíréan cráifeach don domhan mór is os comhair páiste na tíre freisin. Ach is cuma leo faoi na páistí a fheiceann íomhá mar sin mar dáiríre ní thuigeann siad soineantacht agus a thábhacht ar chor ar bith.

Tá athrú ag teastáil go géar uainn. Is téarma níos oiriúnaí. Chaith mé an cheist, ‘Cén bunúsaíoch freangtha de fhuathaitheoir ban a chum an focal ‘Ginmhilleadh? amach ar Tuitear le déanaí.  Is tháinig an freagra iontach seo ar ais chugham ó Paul Breen: ‘An sagart céanna a chum an aistriúcháin féintruailliú is dócha…’ Sin é. B’fhéidir nárbh é sagart a chum é i ndáiríre ach tagann an téarma ón dearcadh céanna a cháineann aon rud a bhaineann le gnéas.

A, Éireann! Ní bhfuair muid réidh le oidhreacht Dev agus na Bráithre Críostaithe fós inár dteanga atá truaillithe le faisisteachas. Ag féachaint ar an bhfocal ‘Ginmhilleadh’ mhothaigh mé ar aon leis na mná fadó a bhí cromtha le daonsmacht agus a séalta ollainn orthu mar chosaint is iad ag siúl na bóithre ag rá ‘Ochón agus ochón ó.’ Bhuel, sna scannáin ar aon nós. Ach bhí fulaingt ann is tá fós.

Dáiríre, ní fheicim mórán athrú sa tír leis an mbille nua. Cé nach raibh an focal ‘Abortion’ mar thideal ag an mbille, sin an focal a bhí i mbéal an phobail. Agus sa Ghaeilge ní raibh rogha againn mar ní raibh ach focal amháin sa bhfoclóir. Ha! Ní raibh rogha leis an bhfocal againn díreach mar nach raibh is nach bhfuil rogha ag mná na hÉireann faoi chéard is féidir leo a dhéanamh lena gcoirp féin. Fuaireamar ár oideachas i scoileanna Chaitliceacha agus mhúnlaigh siad muid. Caithfear fás suas inár meon aigne is sa teanga.

Tá masla sa téarma agus masla sa bhille a deireann le mná go gcaithfidh siad a bheith as a meabhair (go hoifigiúil) nó ag fáil bháis le rogha a bheith acu. Cé a thugann rogha do dhaoine atá as a meabhair? Níl ciall leis. Ní rogha é nuair atá duine ag fáil bháil. Gá atá ann. Is fós níl rogha ag mná na hÉireann is caithfidh siad éalú le náire mar is coir é ‘Críochnú’ (mo théarma ar Termination) sa tír fhaisisteach seo atá fós faoi bhrú na hEaglaise.

Taispeáineann ciapadh gnéasach Tom Barry ón oíche sinhttp://mergito.tumblr.com/post/55134539390 an fhadhb: fir a bheith ag ceapadh gur féidir leo a rogha rud a dhéanamh le saolta na mban is gan rogha ar bith ag na mná faoin ionsaí a dhéantar orthu.

[Mar eolas,  ‘Casg-breith’ atá ar ‘abortion’ i nGaeilge na hAlban – An Tuairisceoir]

Posted in: Tuairim