Todhchaí Sheanad Éireann

Posted on Deireadh an tSamhraidh 19, 2013 le

0



Le Seán Míchaél Ó Donnchadha

Tá sé i gceist ag an Rialtas athchóiriú a dhéanamh ar an gcóras polaitiúil trí dheireadh a chur le Seanad Éireann.

Déanfar é seo tríd an mBille um an dara leasú is tríocha ar an mBunreacht a chur trí Thithe an Oireachtais. Tá an Bille seo curtha tríd an tSeanad De Máirt, áit a raibh an bua ag an Rialtas de thairbhe gur votáil triur de na baill a roghnaigh an Taoiseach féin don Bhille.

Ceann de na himpleachtaí a bheidh ann le deireadh a chur leis an Seanad ná nach ndéanfar an scrúdú céanna ar an reachtaíocht toisc nach mbeidh ar bhillí dul tríd an Seanad a thuilleadh agus déanfar plé orthu sa Dáil amháin sular gcuirfear ar aghaidh go dtí an tUachtarán len iad a shíniú.

Bhí ról tábhachtach ag an Seanad i leith go leor reachtaíochta a bhain leis an nGaeilge lena n-áirítear Acht na Gaeltachta 2012, Straitéis 20 Bliain na Gaeilge, Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003 agus go leor eile.

Ag cruinniú de bhord Chomhdháil Náisiúnta na Gaeilge le déanaí glacadh an rún gur chóir Seanad Éireann a leasú seachas a dhíothú ar mhaithe le leas na Gaeilge agus na Gaeltachta.

Tá 60 ball de Sheanad Éireann ann: leagann an Bunreacht síos go n-ainmneoidh an Taoiseach 11 duine acu agus go mbeidh seisear eile tofa ag céimithe ollscoile. Fágann sin 43 Seanadóir a bhíonn tofa ag baill den Oireachtas agus na húdaráis áitiúla: 1,092 duine ar an iomlán sa toghchán deireanach i 2011.Níl aon dabht ach go bhfuil easpa daonláthas sa chaoí a thoghfaí na Seanadóirí agus go raibh géarghá le cuíchoiriú [rationalization] a dhéanamh air.

Ta geallta ag an Rialtas go dtabharfaí aghaidh i gceart ar athchoiriú [streamlining] a dhéanmh ar an gcóras polaitiúil ach an Seanad a bheith curtha de dhroim an tsaoil acu.

Sa bhlian 2009 labhair Éanna Ó Cionnaith ag Scoil Shamhraidh Patrick McGill agus ar “Morning Ireland”(6 Meitheamh 2009) in ar mhol sé athchoiriú a dhéanamh ar an tSeanad.Mhol se gur chóir ról an tSeanaid a fhorbairt le go bhfeadfaí, mar shampla, iniúchadh níos doimhne a dhéanamh ar an reachtaíocht Eorpach. Mhol se freisin go n-úsáidfí an teach uachtarach mar fhóram dár bhfeisirí Eorpacha, agus go dtabharfaí vóta do gach céimí.

Ach bhi an cuma ar an sceal seo ó thús gur seift pholaitiúil [political device] a bhí ann, polasaí a chum comhairleoir caidrimh phoiblí chun dea-phoibliocht a ghnóthú do cheannaire Fhine Gael a bhí faoi bhrú ag an am.Ba cheart don Rialtas dhá cheist a chur ós comhair toghóirí na hÉireann, deireadh a chur leis an Seanad mar atá se anois no cuíchoíriú a dhéanamh air agus é a choinneáil.

Fiú na haragóintí is láidre i gcoinneadh an dara rogha, ní slán mar aragóintí iad. Tá sé ráite ag an Taoiseach go sábhálfaí €20 milliún in aghaidh na bliana don státchiste trí dheireadh a chur leis an Seanad. Dúirt Cléireach Dháil Éireann le coiste Oireachtais anuraidh, afach, gur faoi bhun €10 milliúin a chosnaíonn an Seanad in aghaidh na bliana.

Ní suim shuarach í sin ach tá sé suarach go maith le hais an €28 milliún a íoctar le comhairleoirí baile agus contae gach bliain.Ta clárbhainisteoirí agus comhairleoirí nách iad ag gach Aire agus Aire Stáit agus tuarastáil mór á n-íoch leo gur féidir gearradh siar air.

Más é chostas an tSeanaid an phriomharagóint ag an Rialtas le fáil réidh leis, nách bhféadfaí ghearradh siar ar an méid a íoctar le Seanadóirí?Go deimhin, glacadh le moladh sa Seanad féin i mí Bealtaine go ngearrfaí caoga faoin gcéad de phá an tSeanadóra.

Is beag duine a mhaífeadh go bhfuil an Seanad ag feidhmiú mar ba chóir, ach ní ar leas an daonlathais atá sé deireadh scun scan a chur leis gan rogha cheart a thabhairt don phobal.

Dá gcuirfí deireadh amárach le Seanad Éireann, bheadh níos mó cumhachta an an Rialtas agus níos lú freagrachta orthu. Ní dhéanfaí an scrúdú céana ar reachraíocht ach an oiread.

Le linn an Oireachtas seo, bhí ar an Seanad 529 leasú a dhéanamh ar bhillí lochtacha a chuaigh tríd an Dáil.Cé a cheartódh an 529 botún sin d`uireasa Sheanad Éireann?

Mhol an tAire Talmhaíochta Simon Coveney na láigeachtaí a d’aimsigh na Seanadóirí ar an mBille um Shláinte agus Leas Ainmhithe a bhí á phlé os comhair an tSeanaid in Iúil 2012 agus d`admhaigh sé go gceartófaí iad sa Dáil, agus gur beart fiúntach a bhí ann an Bille a thabhairt isteach sa Seanad, sa chéad áit, sar ar phléadh é sa Dáil.

An Bhfuil an Rás Rite ag an tSeanad?

Fiafraigh de ghnath dhuine réasúnta ar chóir líon na bpolaireoirí i dTeach Laighean a laghdiú.Tá a fhios againn, sílim, cén freagra a thabharfaidh an móramh i bhfianaise gach pobalbhreith ar ceist an tSeanaid.Bhí 55 faoin gcéad i bhfábhar a chealaithe, agus 21 faoin gcéad i gcoinne i suirbhé a rinne Ipsos/MRBI don Irish Times ar 15 Meitheamh.

Bíonn tioncar i gcónaí ar phlé na ceiste ar rudaí cosúil le,míshásamh an phobail, amhras, aineolas agus éagumas rialtais ar thoradh gach reifreann.Cuimhnigh, mar shampla, ar thoradh an reifreann ar chearta páistí anuraidh.

Ainneoin tachaíocht láidir i dTeach laighean agus leasmuigh de, vótáil 42.6 faoin gcéad in aghaidh an leasaithe.Tá fainic don rialtas freisin sa chéatadán íseal vótála (33 faoin gcéad) anuraidh. Ma ghlachtar leis roimh ré go bhfuil rás reifreann ionann agus ríte, tagann meath ar an toil vótála.

Da fheabhas, dár leo féin, an t-atheagrú ar Dháil Éireann atá beartaithe acu, ní athrófar smacht an rialtais ar ghnó na Dála agus ar chlár oibre na gcoistí nuair a bheidh na beartais atá geallta ag an rialtas i bhfeidhm. Roimh an olltoghchán in 2011, gheall Fine Gael agus an Lucht Oibre go mbeadh meon nua polaitiúil i réim, “Réabhlóid Dhaonlathach- [Democratic Revolution]” agus atheagrú ó bhonn á chur i bhfeidhm ó thús ar mhodhanna oibre na Dála dá dtoghfaí iad. Mar shampla, cé gur gealladh go bhfreaghródh airí rialtais ceisteanna tráthúla a bhain lena gcuraimí, ar an meán fágadh an fhreagracht ar airí stáit i gcás trí cheist as gach ceithre cinn.

Léirigh anailís ar chéatadán na ndíospóireachtaí Dála ar chuir an rialtas srian orthu (55 faoin gcead) neamhthoil [unwillingness] rialtas eile. Ma tá an oiread plé ar bhillí a bhrostú faoi láthair, an féidir glacadh leis go gcuirfear an t-am a theastaíonn lena bplé i gceart, agus a leasú más gá, nuair a bheidh an Seanad ar lár?

Cuimhnigh go bhfuil fiú cumhacht na gcomh-aireachta báilithe san Chomhairle um Bainistíocht Eachnamaíoch [Economic Management Council] ar a bhfuil an Taoiseach Éanna Ó Cionnaith, An Tánaiste Eamon Gilmore, an tAire Airgeadais Michael Noonan agus an tAire Caiteachas Poiblí agus Athchóirithe Brendan Howlin.

Ar an taobh eile, tá dúslán mór eile le sárú ag Fergal Quinn, Michael McDowell agus an mionlach a mholfaidh Seanad a atheagrú. An féidir leo cur ina luí ar mhóramh go racaidh ceart vótála níos leithne agus cead cainte níos neamhtheoranta sa teach uachtarach chun tairbhe do thír atá i gcruachás?

Cuireann an masla a thug Marc MacSharry ar an Taoiseach le déanaí agus friotal gnéasaíoch agus míchuí [sexist and inappropriate language] David Norris De Máirt agus é ag caint faoin Teachta Dála Regina Doherty lena ndúslán. Tá an chaoí ina bhfuil na Seanadóirí ag láimhseáil an díodpóireacht faoin reachtaíocht ar an nginmhilleadh faoi lathair ag tarraingt droch-chlú orthu. Fiú oíche Deardaoin bhí ceannasaí Fianna Fáil ag caineadh a mbaill féin faoin chaoí lena ndéanadar a gcuid aragóintí.

Níl an Seanad gan locht ach tá géarghá le hathruithe ó bhonn a dhéanamh air, ach tá an scéal amhlaidh i gcás na Dála.

Ní folár ár gcóras polaitíochta ar fad a leasú chun go n-oibreoidh sé níos fearr ar ár son agus tá géarghá le hathruithe a dhéanamh a chinnteodh go dtreiseofaí ar an bhfreagracht daonlathach atá ar an rialtas.

Bhí baint mhór ag ár gcóras polaitíochta leis an gcúlú eachnamaíochta tubaisteach ata fós ag luí go trom ar shaoránaigh na tíre seo.

An bhfuil an baol ann go mbeadh an córas lochtach sin níos lóchtaí fós dá gcuirfí deireadh leis an Seanad?

Nó an bhféadfadh ról ceart a bheith ag Seanad Éireann “nua” san athrú atá riachtanach chun córas nua polaitíochta a fhorbairt?

Ba chóir ar a laghad go dtabharfaí deis duinn freagra a thabhairt ar na ceisteanna sin.

Clibeanna:
Posted in: Nuacht