Cad a bheas sa Cháinaisnéis?

Posted on Deireadh Fómhair 11, 2013 le

0



Seán Mícheál Ó Donnchadha ar an mbuiséad.

 Tá sé aontaithe ag páirtithe an Rialtas anois go mbeidh an gearradh siar de €3.1 billiún a bhí beartaithe laghduithe go dtí €2.5 billiún anois agus tá an figiúr sin aontaithe leis an Triúracht.MichaelNoonan2012Unhappy_large

 Tá an Rialta in ann an sábháil de €600milliún seo a dhéanamh de bharr coigeartaithe aonuaire [once off adjustments].

  • 200 milliún brabús ón mBanc Ceannais

  • 150 milliún ó dhíolachán Bhord Ghais

  • 200 milliún coigilteas ar aisíoc fiacha

  • 150 milliún ó titim ar an líon dífhostaithe

  • 80 milliún ó íocaíochtaí eile aonuaire

 Cé go bhfuil cúrsaí ag dul níos fearr go mór faoi chúrsaí fostaíochta agus suas le 22,000 postanna cruthaithe i mbliana tá an Roinn Airgeadais tar éis an ráta fáis a ghearradh siar san Olltáirgeacht Intíre [Gross Domestic Product-GDP] go 0.2 do 2013 agus 1.8 do 2014.

 Tuarascáil Reatha Institiúid Taighde Eacnamaíochta agus Sóisialta

 Tá borradh faoi cúrsaí fostaíochta agus de bharr sin beidh méadú ar chaiteachas pearsanta i 2014. Tá siad a thuar go mbeidh méadú de 2% ar fhostaíocht i mbliana agus méadú freisin an bhliain seo chughainn. Tá siad a thuar go mbeidh an eacnamaíocht idirnáisiúnta ag dul i bhfeabhas freisin.

 Bhí siad i bhfabhar don Rialtas gearradh siar den iomlán €3.1 billiún a dhéanamh i 2014 mar a d’iarr an Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta[IMF]agus an Chomhairle Fhioscach Chomhairleach na hÉireann [Irish Fiscal Advisery council]. Sa chaoi sin ní bheadh aon ghearradh siar riachtanach i 2015. Má dhéanann an Rialtas an gearradh siar a laghdú i mbliana ní déanfaidh sé mórán don gheilleagair an bliain seo, bhféidir 0.1 a chur leis an ráta fáis ach méadóidh sé an riosca go mbeidh gearradh siar riachtanach arís i 2015.

 PríomhPhointí Tráchtaireacht Eacnamaíochta an Fhómhair

  • Olltáirgeadh Intíre suas 0.5% i mbliana agus 2.6% i 2014.

  • Caiteachas Pearsanta suas 0.2% i mbliana agus 1.5% i 2014

  • Ráta dífhostaíochta de 13.6% i mbliana agus 13.1% i 2014

  • Infheistíocht smachtaithe i dtithíocht i mbliana ach le méadú beag i 2014

  • Easpórtálacha comhréidh [flat] i mbliana agus méadú de 4.6% i 2014

  • Earraí Iompórtála síos 0.1% i mbliana agus suas 4% i 2014

 Ceapann an ESRI go mbeidh riachtanas iasachta an státchiste[exchequer borrowing requirement] fé bhun an targáid de 7.5% i mbliana. Dá mba rud é gur chloígh an Rialtas le coigeartú buiséadach [budget adjustment] de €3.1 billiún i 2014 d’fhéadfadh an easnamh titim go 4.4% i 2014 i gcoinne an targaid de 5.1%

 Ach tá baol ann i gcónaí maidir le borradh faoi gheilleagair an Aontais Eorpaigh agus dá mbeidh moill ar san cuirfidh sé isteach ar chumas na hÉireann a cuid spriocanna a bhaint amach.

 PríomhPhointí an Buiséad 2014

 Tá an liúntas leannaí agus an pinsean seanaoise slán ó chiorruithe ach beidh gearradh siar ar a lán liúntais bheaga chun an iomlán de €300 milliún de chiorruithe san Roinn Leasa Shóisialaigh a chur i gcrích. Níl an figiúr seo chomh donna agus an figiúr de €440 milliún a bhí fé chaibidil níos tuaisce i mbliana. Ní bheidh aon titim ar an dól ná croí-rátai leasa sóisialaigh.

 Tá fadhb san Roinn Sláinte le ró-chaiteachas [budget over-run] agus fiú deachtairí le tomhas cruinn a dhéanamh air. Dá mba rud é go mbeidh cúrsaí níos measa sa Roinn Sláinte d’fheadfadh an figiúr de €300 milliún de ciorruithe sa Roinn Leasa Shóisialaigh dul suas.

 Dár le Páirtí an Lucht Oibre nach mbeidh aon mhéadú sa chóimheas daltaí le múinteoirí sna seomraí ranga cé go mbeidh ciorruithe san Roinn Oideachais. Tá an meán – choimheas 28:1 sna scoileanna náisiúnta anois agus dá méadófaí é go 29:1 ní shábhálfadh sé ach €20 milliún i dtuarastailmúinteoirí.

Ní bheidh aon mhéadú ar cháin ioncaim, cáin bhreisluacha ná an ráta cáin chorparáide cé go bhfuil seans go mbeidh méadú ar an muirear sóisialta uilíoch [universal social charge] do dhaoine ós cionn tuarastail €100,000.

 Beidh cúram leigheas do leanaí fé cúig bhliana daois saor tar éis an buiséad.   

Clibeanna: , ,
Posted in: Nuacht, Tuairim