Stair Rúnda na hEite Deise Antoiscí san Fhionlainn

Posted on Aibreán 21, 2014 le

0



Is iad na Fíor-Fhionlannaigh (nach dtugann ach “The Finns” orthu féin as Béarla anois cé gurbh é “True Finns” an leagan a bhí in úsáid acu ar feadh i bhfad; maidir leis an ainm Fionlainnise Perussuomalaiset, bheadh sé chomh maith agam é a aistriú mar “Bhun-Fhionlannaigh”) páirtí na dtuathghríosóirí agus na bhfuathghríosóirí san Fhionlainn le tamall maith ama anuas. San olltoghchán deireanach bhain an páirtí amach vóta as gach cúigear, is é sin fiche faoin gcéad, agus feisirí pairliminte aige dá réir.

Ní théann stair an pháirtí siar ach go tús na nóchaidí, nuair a thit an tóin as réamhtheachtaire na bhFíor-Fhionlannach, Páirtí Tuaithe na Fionlainne, nó SMP (Suomen Maaseudun Puolue, as Fionlainnis). Ansin bhunaigh Timo Soini, atá ina chathaoirleach ar an bpáirtí inniu féin, an ceann nua ar iarsmaí an tseanpháirtí. Ar feadh i bhfad, bhí an chuma ar an scéal go raibh muintir na Fionlainne i ndiaidh a gceacht a fhoghlaim agus nach raibh rath i ndán do pháirtí tuathghríosóireachta i dtír chomh cobhsaí, chomh soilsithe léi.

D’imigh sin agus tháinig seo, áfach. Is ar éigean is féidir a rá gur Faisisteach nó Naitsí d’aon chineál é Timo Soini féin ar ndóigh. Fear mór murtallach é a chuirfeadh feirmeoir saibhir i gcuimhne duit, ach le fírinne is eolaí polaitiúil é a scríobh a thráchtas céime don ollscoil faoi phobalóireacht i bpolaitíocht na Fionlainne. Is minic a deir sé gurbh é Veikko Vennamo (1913-1997), bunaitheoir agus deachtóir Pháirtí Tuaithe na Fionlainne, a réalt eolais riamh, agus is ar éigean is féidir a rá go raibh dainséar ar bith i Vennamo do dhaonlathas na Fionlainne nuair a bhí sé gníomhach i saol polaitiúil mo thíre.

Veikko Vennamo – Seanfhondúir na Pobalóireachta san Fhionlainn

Bhunaigh Vennamo a pháirtí féin, “Páirtí na Scológ” (Pientalonpoikien Puolue), sa bhliain 1959, agus seacht mbliana ina dhiaidh sin d’athraigh sé an t-ainm go “Páirtí Tuaithe na Fionlainne” (Suomen Maaseudun Puolue). Bhí Vennamo ina bhall den Aontas Tuaithe ar dtús – páirtí na bhfeirmeoirí a raibh an-ról aige i saol polaitiúil na Fionlainne riamh – ach ansin d’éirigh ina chogadh dearg idir é agus an chuid eile den pháirtí agus sa deireadh chuir sé bun lena eagraíocht féin. Dealraíonn sé go raibh sé róshantach i gcumhacht agus nach raibh a dhóthain den earra sin aige i bpáirtí na bhfeirmeoirí. Scéal eile áfach go raibh sé go tréan in aghaidh an Chumannachais, ach i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda rinne an tAontas Tuaithe a dhicheall le caidreamh cairdiúil a chleachtadh leis an gcomharsa thoir agus le páirtí Cumannach ár dtíre féin.

Vennamo1989

Veikko Vennamo. (Grianghraf: Vicipéid na Fionlainnise.)

Realpolitik ba mhó ba chúis leis seo: bhí sé tuigthe ag polaiteoirí buirgéiseacha na tíre go raibh sé géar-riachtanach a chur ina luí ar na Sóivéadaigh go raibh cairde eile acu san Fhionlainn seachas na Cumannaigh. Chuaigh tíortha eile Oirthear na hEorpa le Cumannachas i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda, agus bhí eagla ar a lán san Fhionlainn go rachaimis an bealach sin chomh maith. Mar sin, roghnaigh cuid de na polaiteoirí buirgéiseacha gnúis chairdiúil a chur orthu féin leis an Aontas Sóivéadach agus comhoibriú eacnamaíoch a chothú leis an gcomharsa thoir.

San am chéanna, áfach, bhí a lán vótaí frith-Chumannacha ar fáil don pholaiteoir a bhí sásta iad a bhailiú leis. Sin é an rud a rinne Vennamo agus ba dual dó é a dhéanamh. B’as sean-Oirthear na Fionlainne dó, as an limistéar a géilleadh don Aontas Sóivéadach i ndiaidh an chogaidh, agus ina státseirbhíseach dó bhí sé freagrach as athlonnú mhuintir an Oirthir ina raibh fágtha den Fhionlainn.

Fuarthas talamh agus feirmeacha do na dídeanaithe seo sna cúlriasca, ach is iomaí duine acu a bhí míshásta leis an gcaorán bocht talún a bronnadh air, agus cé gurbh é Vennamo féin a roinn na tailte seo orthu, d’éirigh leis é féin a chóiriú mar fhear mór cirt agus cothroim a chuirfeadh ar son na “scológ” in aghaidh na bpolaiteoirí a lig síos iad.

Ar tharrthaigh Vennamo an tír ón gCumannachas?

Ba mhinic a mhaíodh Vennamo, ina dhiaidh sin, gurbh eisean a tharrthaigh an Fhionlainn ón gCumannachas. Is é breithiúnas na n-eolaithe polaitiúla agus na socheolaithe go bhfuil úimléid nó croíleacan áirithe fírinne sa ghaisciúlacht seo. Deir siad go raibh na “scológa” agus muintir shean-Oirthear na Fionlainne míshásta go leor lena gcinniúint, agus go mbeidís sásta dul le gluaiseacht ba radacaí i bhfad ná páirtí Vennamo, dá mbeadh a leithéid ar tairiscint i saol polaitíochta na tíre.

Suomen kommunistinen puolue

Suaitheantas traidisiúnta Pháirtí Cumannach na Fionlainne. Bunaíodh an páirtí sa bhliain 1918, bliain Chogadh Cathartha na Fionlainne. (Pictiúr: leathanaigh an pháirtí, skp.fi)

Siamsaíocht agus catairsis, cineál faoiseamh spioradálta, a bhí i dtuathghríosóireacht Vennamo dóibh: chuir an polaiteoir seo ar a gcumas a racht a ligean. Fear mór seó agus geáitsíochta ab ea Vennamo, agus chuala an Fhionlainn go léir iomrá ar an dóigh a mbíodh sé á iompar sa pharlaimint: ní thugadh sé aird ar rialacha na háite, agus sa deireadh b’éigean do mhaoir na parlaiminte é a chur ina thost le lámh láidir. (Le fírinne, ba mhinic a bhíodh sé “á iompar” i gciall cheart an fhocail – á iompar amach an doras ag na maoir chéanna!)

Ar ndóigh bhain sé gach leas as seo ina chuid bolscaireachta féin, agus é ag maíomh gurbh é a chneastacht-san mar ionadaí do “chosmhuintir dhearmadta” na Fionlainne an t-aon chúis leis an gcineál seo “géarleanúna”. Ó bhí sé drochamhrasach i leith an Aontais Shóivéadaigh, rinne na Cumannaigh agus an tAontas Tuaithe (nó an Páirtí Láir, mar a thug an páirtí air féin ní ba déanaí) a ndicheall le Vennamo a chlúmhilleadh, agus iad ag tabhairt Faisisteach agus radacach eite deise air.

Sa deireadh b’éigean do Vennamo halmadóir an pháirtí a fhágáil ag Pekka, a mhac. Bhí sé ina shean-nath magaidh san Fhionlainn nach do Suomen Maaseudun Puolue a  sheas an giorrúchán sin SMP, ach do Sirkka, minä ja Pekka, is é sin, “Sirkka, mise agus Pekka”. Sirkka ab ainm do bhean chéile Vennamo, agus nuair a tháinig Pekka i gcomharbas ar a athair, níor maolaíodh ar an magadóireacht.

Nósanna Deachtóiriúla Veikko Vennamo

Níor lig Veikko Vennamo d’aon pholaiteoir eile sa pháirtí riamh an iomarca tacaíochta a tharraingt. Is dócha gurbh é Eino Poutiainen (1917-1979) an duine ba mhó le rá de na céilí iomaíochta a bhí ag Vennamo taobh istigh dá pháirtí. Feirmeoir beag ó Kiihtelysvaara in aice le Joensuu a bhí ann, sách cóngarach do theorainn thoir iarchogaidh na Fionlainne.

A lán daoine nach raibh mórán luiteamais ná dáimhe acu le Veikko Vennamo ná leis an bpáirtí féin, bhí siad báúil le Poutiainen mar dhuine ionraic neamhphostúil agus é sásta íochtaráin tuaithe a dháilcheantair a chaideamh go pearsanta: is minic a thagraítear don tseanmhóipéid a bhí mar ghléas taistil aige agus é ag dul ó fheirm bheag go feirm bheag ag iarraidh vótaí a mhealladh ó mhuintir a cheantair.

Eino Poutiainen moipead

Eino Poutiainen ar a chamchuairt chanbhásála – tabhair faoi deara an gléas taistil! (Foinse: Uppslagsverket Finland, http://www.uppslagsverket.fi )

Bhí Poutiainen ar duine acu siúd a bhunaigh an chéad leagan den pháirtí, is é sin, Pientalonpoikien Puolue, ach is ar éigean is féidir a rá go raibh sé báúil le Vennamo riamh. Fíor-scológ agus fíor-íochtarán a bhí ann, murab ionann agus Vennamo.

Mac baincéara agus dlíodóir oilte ab ea Vennamo nach raibh ach ag cur gothaí an tuathánaigh air féin. Is léir go mbíodh deacrachtaí ag daoine eile laistigh den pháirtí le tíorántacht Veikko Vennamo ó am go ham. D’éirigh leis an bpáirtí ochtar suíochán déag a bhaint amach i bparlaimint na Fionlainne (tá dhá chéad suíochán ann ar fad) i dtoghcháin na bliana 1970, ach san am chéanna d’fhás an mhíshástacht leis an gcathaoirleach sa pháirtí, agus sa bhliain 1972 thréig an chuid ba mhó de na feisirí Vennamo le páirtí nua dá gcuid féin, Páirtí Aontais Mhuintir na Fionlainne (Suomen Kansan Yhtenäisyyden Puolue), a chur ar bun.

Is é an tátal a bhain Veikko Vennamo as an scéal ná nach raibh lucht na ceannairce ach ag iarraidh fóirdheontais an pháirtí a ghoid leo. Íoctar fóirdheontais le páirtithe polaitiúla san Fhionlainn de réir a gcuid suíochán sa pharlaimint, agus nuair a chaill páirtí Vennamo na feisirí, chaill an páirtí an fhoinse ioncaim seo freisin. Dúirt Vennamo go searbhasach go raibh “cnámh droma as nótaí bainc” (seteliselkäranka) ag lucht an Pháirtí Aontais.

Lena cheart a thabhairt do Vennamo, ní mór a admháil go raibh cúis mhaith aige leis an díspeagúlacht seo. Is dócha nárbh iad na fóirdheontais amháin a bhí ag teastáil ó lucht an Pháirtí Aontais, ach mura raibh d’idé-eolaíocht ná d’fhoirceadal ag páirtí Vennamo ach an rud a tharla ar intinn an chathaoirligh faoi láthair, ní raibh de chlár oibre polaitiúil ag an bPáirtí Aontais ach cur in aghaidh Vennamo. Tháinig meath ar an bpáirtí go sciobtha, mar sin, agus d’imigh sé as an bparlaimint ar fad i ndiaidh cúpla olltoghchán.

Ré Pekka Vennamo

Bhí Pekka Vennamo ina pholaiteoir chiallmhar fhreagrach, i gcomparáid lena athair, agus é meáite ar an bpáirtí a phríomhshruthú i bpolaitíocht na Fionlainne. Sa bhliain 1983 d’éirigh le Pekka Vennamo aireachtaí a bhaint amach don pháirtí sa rialtas. Ní raibh a athair – “cathaoirleach oinigh” an pháirtí – in ann ag stádas nua an pháirtí. Polaiteoir freasúra a bhí ann go smior agus é ag ionsaí an rialtais ón bparlaimint i gcónaí, díreach mar ba dual don fhreasúra. Tharraing an dobhogthacht seo callán ina diaidh agus an mac is an t-athair in adharca a chéile go poiblí.

Cé nach radacach eite deise ná ciníochaí a bhí i bPekka Vennamo, thosaigh ciníochas agus tionchar nua-Naitsíoch ag dul i dtreise sa pháirtí nuair a bhí na hochtóidí ag druidim chun deireanais. D’éirigh leis an bpáirtí Sulo Aittoniemi a earcú mar iarrthóir agus mar fheisire, agus ansin chuaigh sracadh nua sa pháirtí.

Sulo Aittoniemi

Sulo Aittoniemi (grianghraf ó leathanaigh Pharlaimint na Fionlainne, Eduskunta (http://www.eduskunta.fi). Póilín maith agus polaiteoir den chineál is dainséaraí amuigh a bhí ann. Dhearc sé air féin mar fhear grinn ón tuath agus luí aige le hamharclannaíocht amaitéarach. D’éirigh sé as polaitíocht nuair a thit an tóin as an SMP i dtús na nóchaidí.

Sulo Aittoniemi agus an chaimiléireacht in Tampere

Póilín ab ea Aittoniemi ar chuala an náisiún trácht air sa bhliain 1984. San am sin bhí fiosrú ar siúl in aghaidh an chomhlachta forbartha tithíochta úd Noppa a bhí tar éis roinnt tionóntán a thógáil i gcathair Tampere, agus an chuma ar an scéal gur íoc Noppa síntiúis le polaiteoirí áitiúla chun gnóthaí tógála a shocrú le bardas Tampere. Ba é Aittoniemi a bhí i mbun an fhiosrúcháin.

Cathair mhór tionsclaíochta í Tampere a chuirtear go minic i gcomparáid le Manchain, ó ba é an línéadach a chuir tús le forbairt na cathrach (d’fhéadfá an áit a dhealramh le Béal Feirste freisin, ar ndóigh), agus is í an chomparáid seo is cúis le leasainm na cathrach, ManseSuomen Manchester (“Manchain na Fionlainne”).

Ní raibh in Tampere ach sráidbhaile beag sular tháinig an tAlbanach James Finlayson go dtí an áit i dtús na 1820idí le muileann línéadaigh a bhunú. Tá na Daonlathaigh Shóisialta – an leagan Fionlannach de Pháirtí an Lucht Oibre – láidir go maith sa chathair, agus is minic a chloisfeá luaidreáin go mbíonn caimiléireacht agus camscéiméireacht idir lámhaibh ag an bpáirtí leis an bhforlámhas polaitiúil seo a chosaint.

Ní mór dordfhocal tábhachtach a lua sa choimhthéacs seo, ós rud é gurb í cathair Tampere atá faoi chaibidil agam: aseveliakseli, “ais na gcompánach cogaidh”. Sa bhliain 1918 cuireadh cogadh crua fuilteach carad san Fhionlainn, agus na Sóisialaigh is na náisiúnaithe buirgéiseacha ag marú a chéile gan taise gan trua gan trócaire, agus níor leigheasadh an scoilt idir “an dá Fhionlainn” ach le linn an Dara Cogadh Domhanda, nuair nach raibh de rogha ag an dá eite pholaitiúla ach cur le chéile ag iarraidh neamhspleáchas na tíre a chosaint idir an dá thine Bhealtaine – an Ghearmáin Naitsíoch agus an tAontas Sóivéadach.

Tampere

Cathair Tampere istoíche. (Grianghraf: Wikitravel.)

I ndiaidh an chogaidh tháinig spiorad nua comhair agus comhoibrithe ar an bhfód idir na Daonlathaigh Shóisialta agus an páirtí coimeádach Kokoomus, “comhar na gCompánach Cogaidh” (asevelihenki), mar a thugtaí air. Ós cathair thionsclaíoch í Tampere, bhí na Daonlathaigh Shóisialta agus lucht leanúna Kokoomus araon láidir go leor sa chathair riamh, agus mar sin, bhí “ais na gcompánach cogaidh” fite fuaite le rialtas áitiúil na cathrach.

Bhí an-ról ag an “ais” ag coinneáil síocháin na sochaí i bhfeidhm sna blianta iarchogaidh, ach is léir go raibh a lán uisce faoi thalamh agus brústocaireacht ag baint le gnóthaí na “haise”: ba mhinic a deirtí go raibh polaiteoir darbh ainm On Sovittu ag rialú shaol Tampere beag beann ar an daonlathas. Is é is brí do na focail sin On Sovittu ná “tá sé socraithe”, agus ba iad lucht na “haise” a shocraíodh gach ábhar.

Ba iad an Coimeádach Lauri Santamäki agus an Daonlathach Sóisialta Erkki Napoleon Lindfors a chuir bun le cleachtais na “haise” in Tampere i ndiaidh an chogaidh. Chuir “ais na gcompánach cogaidh” go mór le cobhsaíocht pholaitiúil na Fionlainne go léir gan trácht a dhéanamh ar Tampere, áit a raibh clú na ndíospóidí is na gcathanna oibreachais uirthi ón gcéad lá, beagnach, ar chualathas an focal mór úd “sóisialachas” inár dtír.

Erkki_Lindfors

Erkki Napoleon Lindfors (1913-1969). Bhí sé ina Mhéara in Tampere sna blianta 1957-1969, go lá a bháis. Ina dhiaidh sin féin mhair a scáil ar feadh i bhfad os cionn na cathrach. (Grianghraf: an Vicipéid Fionlainnise.)

Mar sin, ní féidir a rá gur drochrud ann féin a bhí in Ais na gCompánach Cogaidh, ach ar ndóigh nuair a bhain an Ais faobhar de na coimhlintí polaitiúla chuir sí ina dtost guthanna na criticeoireachta: ní ligeadh an misneach do mhórán de mhuintir na háite locht a fháil ar na rudaí a bhí “socraithe” ag an Ais, nó dá ligfeadh, chuirfí Cumannachas agus gach peaca eile i leith an chriticeora. An fiosrú a bhí idir lámhaibh ag Sulo Aittoniemi fá dtaobh de ghnóthaí Noppa agus an bhardais is deacair teacht ar mhionsonraí ina thaobh chomh deireanach seo ina dhiaidh, ach dealraíonn sé gur chuir sé míchompórd ar a lán polaiteoirí ar leibhéal an stáit, agus sa deireadh baineadh ceannas an fhiosrúcháin de.

Thug an cinneadh seo spreagadh dá lán teoiricí comhcheilge faoi “ais na gcompánach cogaidh”, agus ó bhí páirtí mhuintir Vennamo ag cur in aghaidh gach cineál “comhcheilgeanna” i gcúrsaí polaitíochta, ba dual dóibh comhoibriú a lorg le hAittoniemi. Ba é ba toradh dó sin go ndeachaigh Aittoniemi leis an SMP, agus ansin chuir sé tús le traidisiún an chiníochais pholaitiúil sa pháirtí.

Aittoniemi – Ceannródaí an Chiníochais i bPáirtí Mhuintir Vennamo

Nuair a thosaigh ré Aittoniemi sa pháirtí, tháinig ciníochas oscailte isteach i saol polaitiúil na Fionlainne. Roimhe sin, ní bhíodh tuathghríosú ciníoch le cloisteáil ach ó radacaigh na heite deise taobh amuigh den pharlaimint, agus iad féin b’fhearr leo locht a fháil ar thionchar an Aontais Shóivéadaigh ar pholaitíocht agus ar eacnamaíocht na Fionlainne. Má bhí blas an chiníochais ar a gcuid bolscaireachta, ba é an ciníochas frith-Rúiseach é.

Maidir leis an Tríú Domhan, bhí formhór mhuintir na Fionlainne, lucht leanúna Vennamo freisin, fonnmhar chun cabhrú leis na tíortha bochta, ar chúiseanna na Críostúlachta féin. Le fírinne, nuair a bhí rótháirgeacht na talmhaíochta á plé thiar sna hochtóidí, mhol páirtí Vennamo an t-iomlán a thabhairt do na tíortha tearcfhorbartha, áit a raibh ocras agus ampla chomh fairsing sin. Is dócha gur pobalóireacht a bhí ann agus nach raibh i gceist ach smaoineamh eile den chineál a ritheas le pobalóirí agus nach bhfuil inchurtha i gcrích, ach mar sin féin ba é an cineál pobalóireachta nach samhlófá le páirtí antoisceach ón eite dheis.

Ní raibh mórán ratha i ndán d’Aittoniemi áfach. Chuaigh sé glan thar fóir lena chuid bolscaireachta. A fhad is nach raibh sé ach ag cur béime ar phraghas eacnamúil na hinimirce, bhí gnaoi a lán daoine air. Nuair a thosaigh sé ag fógairt gur chóir do mhuintir na Fionlainne a leithéid de mhíchlú a bhaint amach sna tíortha bochta is nach dtiocfadh aon duine uathu in aon ghaobhair don Fhionlainn, chaill sé an ghnaoi sin go tapaidh. Ní maith le haon duine míchlú ar a thír dhúchais, ar ndóigh. A mhalairt ar fad shíl a lán go raibh cuma na haiféise agus na rámhaillíochta ag teacht ar óráidí Aittoniemi.

Go gairid ina dhiaidh sin, sa bhliain 1993, thosaigh an páirtí ag titim as a chéile. Bhunaigh feisirí faicsin nua pharlaiminte, agus d’fhág Aittoniemi féin slán ag an bpáirtí. Sa bhliain 1995 tháinig deireadh leis an bpáirtí, nuair a d’iompaigh amach go raibh an eacnamaíocht ag teip air. Bhunaigh Timo Soini páirtí nua, Perussuomalaiset nó na Fíor-Fhionlannaigh, sa bhliain 1995.

Tony Halme – an chéad fhear ag craobhscaoileadh ciníochais sna Fíor-Fhionlannaigh

Ba léir do Timo Soini ó thús nach raibh sé ciallmhar an iomarca béime a chur ar an gciníochas i bhfeachtais chanbhásála an pháirtí nua. A mhalairt ar fad dhírigh sé ar an Aontas Eorpach mar phríomhnámhaid, agus é ag iarraidh vótaí náisiúnaíocha a mhealladh leis an mbéim a chuir sé ar an bhfrith-Eorpachas. Timpeall ar an mbliain 2000, áfach, thosaigh sé ag caint ar “pháirtí náisiúnaíoch ón eite dheis i stíl Eorpach” a bhí sé le déanamh de na Fíor-Fhionlannaigh.

Tony Halme

Tony Halme i bpictiúr promóisin. (Grianghraf: Vicipéid an Bhéarla.)

Ba é Tony Halme an chéad chomhartha de threoir nua an pháirtí. Coraí proifisiúnta a bhí ann agus clú domhanda air ó bhabhtaí coraíochta an World Wrestling Federation. Is é an leasainm a bhíodh air mar choraí ná Ludvig Borga, agus faoin am sin a d’aithníodh cairde na coraíochta proifisiúnta é. Ba nós leis caitheamh anuas ar na Gormaigh agus ar na homaighnéasaigh, ach is ar éigean is féidir a rá go raibh sé ina chiníochaí idé-eolaíoch, nó is fearr a rá nach raibh i gceist leis an gcineál sin cainte aige ach gaisciúlacht an mhacho.

Scéal eile ar fad, áfach, chomh béalchráifeach is a bhí sé: chloisfeá é ag cur mhí-úsáid na ndrugaí agus duáilcí éagsúla eile i leith an Pháirtí Ghlais, cé go raibh sé féin ina choirpeach chiontaithe agus dúil nimhe aige san alcól agus i ndrugaí. De réir a chéile chuaigh sé ar an drabhlás ar fad os comhair shúile na poiblíochta: bhí sé ag tógáil drugaí, ag druncaireacht, ag ionsaí daoine go foréigneach, ag útamáil le hairm thine gan cheadúnas agus ag tiomáint faoi thionchar an alcóil. Ghearr an chúirt téarma príosúnachta dó sa bhliain 2004 agus arís sa bhliain 2006, ach fágadh an phríosúnacht ar fionraí.

Sa bhliain 2010 thángthas air sa bhaile agus é marbh, agus is é an tátal a bhain na húdaráis as go raibh sé tar éis lámh a chur ina bhás féin. Bhí Jim Ross, iar-choraí proifisiúnta agus tráchtaire coraíochta, barúlach gur bulaí agus maistín a bhí i Halme nach raibh ina chaidreamhach mhaith agus nach raibh in ann treabhadh leis an gcuid eile den fhoireann, ach san am chéanna d’admhaigh sé gur ábhar trua a bhí ann i ndiaidh an iomláin, an dóigh a ndeachaigh sé chun donais le hólachan is le drugaí.

(Ar lean)

Posted in: Nuacht, Tuairim